เจ้าแม่กวนอิมเป็นเพศชายหรือเพศหญิงกันแน่

เจ้าแม่กวนอิมเป็นเพศชายหรือเพศหญิงกันแน่

พระอวโลกิเกศวรมหาโพธิสัตว์ ท่านปรากฏร่างได้หลากหลาย แต่ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นเพศชายในพุทธศาสนาแบบอินเดียและในพุทธศาสนาแบบทิเบต เมื่อพระอวโลกิเตศวรถูกนำเข้าไปในจีนในคริสต์ศตวรรษที่ 5 ชาวจีนได้ทำให้พระอวโลกิเตศวรมีเพศเป็นหญิง มีนามว่า กวน  ชีห์ ยิน บ้าง กวนยิน บ้าง ที่มีความต่างกันเป็นเช่นนี้ก็เพราะแต่ละสังคมมีความเห็นเกี่ยวกับผู้หญิงและผู้ชายต่างกัน ในสังคมอินเดียถือว่าผู้ชายเป็นใหญ่ในครอบครัว ส่วนในจีนถือว่าผู้หญิงเป็นใหญ่  ในบรรดามหาโพธิสัตว์ของศาสนาพุทธฝ่ายมหายาน จะมีก็แต่พระอวโลกิเตศวรนี้เท่านั้นที่สามารถเปลี่ยนแปลงเพศได้ นับแต่ราชวงศ์หยวนเป็นต้นมา รูปร่างของกวนอิมถูกแปลงโฉมเป็นรูปของหญิงงามมือถือแจกันบรรจุน้ำมนต์อันศักดิ์สิทธิ์

เจ้าแม่กวนอิมมีร่างเป็นอะไรบ้าง

เจ้าแม่กวนอิมมีร่างเป็นอะไรบ้าง

เจ้าแม่กวนอิมนอกจากจะมีร่างเป็นหญิงงามมือถือแจกันบรรจุน้ำมนต์อันศักดิ์สิทธิ์แล้ว เจ้าแม่กวนอิมท่านก็ยังมีร่างเป็นหญิงพันหัตถ์และพันเนตร ในบางครั้งบางเวลา เจ้าแม่กวนอิมก็ยังมีร่างเป็นหญิงสาวอุ้มเด็กมีหญิงรับใช้เดินตามคล้ายกับพระแม่มารีของทางศาสนาคริสต์ บางครั้งเจ้าแม่กวนอิมก็จะมีร่างเป็นหญิงสาวยืนอยู่บนปุยเมฆ หรือไม่ก็มีร่างเป็นหญิงขี่บนหลังมังกรอยู่ตรงหน้าน้ำตก หากเป็นเจ้าแม่กวนอิมของทะเลใต้  ท่านก็จะยืนอยู่บนหน้าผาท่ามกลางคลื่นทะเลที่บ้าคลั่ง เพื่อคอยช่วยเหลือบุคคลที่ประสบภัยจากเรืออับปางในท้องทะเล

เจ้าแม่กวนอิมและความเชื่อของชาวจีนระดับชาวบ้าน

เจ้าแม่กวนอิมและความเชื่อของชาวจีนระดับชาวบ้าน

เจ้าแม่กวนอิม เป็นเทพธิดาที่ได้รับความเคารพนับถือในหมู่ของชาวจีนเป็นอันมาก ทั้งชาวจีนในผืนแผ่นดินใหญ่และชาวจีนโพ้นทะเลทั่วภูมิภาคเอเชียตะวันออกและเอเชียใต้

ที่เจ้าแม่กวนอิมได้รับความนิยมในหมู่ชาวจีนโดยทั่วไปก็มาจากที่เจ้า แม่กวนอิม มีความรัก ความเมตตาและความกรุณาอย่างปราศจากเงื่อนไขนั่นเอง

เจ้าแม่กวนอิมได้รับความนับถือว่าเป็นผู้ปกปักรักษาสตรีและเด็ก ด้วยเหตุนี้จึงมีความเชื่อด้วยว่าท่านเป็นผู้สามารถประทานบุตรให้แก่หญิงที่ต้องการบุตรได้

ในตำนานของจีนโบราณเล่าว่ามีหญิงผู้หนึ่งต้องการจะมีบุตรจึงได้ยืมรองเท้าของเพื่อนบ้านไปบนเจ้าแม่กวนอิมที่ศาลเจ้าของเจ้าแม่แห่งหนึ่ง การณ์ต่อมานางก็ได้บุตรจริงๆ 

ด้วยเหตุนี้ ในบางครั้งเราก็จะเห็นผู้หญิงที่ต้องการบุตรไปยืมรองเท้าของหญิงเพื่อนบ้านแล้วนำไปบนเจ้าแม่กวนอิม และพอนางตั้งครรภ์และคลอดบุตรแล้ว นางก็จะนำรองเท้าคู่เก่าที่นำไปบนเจ้าแม่กวนอิมคู่นั้นพร้อมกับรองเท้าคู่ใหม่อีก 1 คู่ไปมอบให้แก่เจ้าของรองเท้าเป็นการขอบคุณ

เจ้าแม่กวนอิมยังเป็นเคารพนับถือว่าเป็นผู้ปกปักรักษาและคุ้มครองบรรดาผู้ทุกข์ได้ยากและผู้โชคร้ายทั้งหลายได้ด้วย

อย่างเช่น ชาวจีนที่ตามฝั่งทะเลมีความเชื่อว่า เจ้าแม่กวนอิม เป็นผู้ปกป้องคุ้มครองชาวประมง  กลาสีเรือ ตลอดจนผู้ออกทะเลทั้งหลาย

ชาวจีนจำนวนไม่น้อยเชื่อว่า มาซู เทพธิดาทะเลของของศาสนาเต๋า เป็นองค์อวตารของเจ้าแม่กวนอิม

เจ้าแม่กวนอิม ยังมีความเกี่ยวข้องกับตำนานน้ำท่วมโลก (Great Flood) โดยในตำนานกล่าวว่าหลังเกิดน้ำท่วมโลกเจ้าแม่กวนอิมส่งสุนัขตัวหนึ่งมานำเมล็ดข้าวใส่ไว้ที่หาง โดยเหตุนี้เอง เจ้าแม่กวนอิมจึงได้รับการนับถือว่าเป็นเทพธิดาแห่งข้าวดุจเดียวกับที่ชาวไทยให้ความนับถือพระแม่โพสพ

ในบางที่บางแห่ง โดยเฉพาะในหมู่นักธุรกิจและในหมู่พ่อค้าแม่ขายชาวจีน จะนับถือเจ้าแม่กวนอิมว่าเป็นเทพธิดาผู้นำโชคมาให้เหมือนแม่นางกวักในหมู่ชาวไทย

และเมื่อเร็วๆนี้ ก็มีความเชื่อในหมู่ชาวจีนว่า เจ้าแม่กวนอิมสามารถให้ความปกป้องคุ้มครองแก่ผู้โดยสารเครื่องบินได้ด้วย

เจ้าแม่กวนอิมและพระแม่มารี

เจ้าแม่กวนอิมและพระแม่มารี

มีชาวจีนไม่น้อยทั้งที่เป็นชาวพุทธและชาวคริสต์ ได้เปรียบเทียบเจ้าแม่กวนอิมว่าเหมือนกับพระแม่มารีพระมารดาของพระเยซูคริสต์ ตัวอย่างเช่น มุลนิธิซูชี(Tzu-Chi) อันเป็นมูลนิธิของชาวพุทธในประเทศจีนไต้หวัน ได้แสดงถึงความเหมือนกันระหว่างเจ้าแม่กวนอิมและพระแม่มารี ทั้งนี้โดยได้แสดงภาพของเจ้าแม่กวนอิมอุ้มทารกไว้ในโรงพยาบาลของมูลนิธิ ซึ่งก็เหมือนกับภาพของมาดอนนากับทารกของชาวโรมันคาทอลิก

ชาวจีนที่ประเทศฟิลิปปินส์ที่คนส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ก็มีความเห็นว่าเจ้าแม่กวนอิมมีลักษณะละม้ายคล้ายคลึงกับพระแม่มารีอีกเหมือนกัน

ในสมัย “อีโด” ของญี่ปุ่นซึ่งเป็นสมัยที่ห้ามศาสนาคริสต์เข้าไปเผยแผ่ในญี่ปุ่นและใครนับถือศาสนาคริสต์ก็จะได้รับโทษประหารชีวิตนั้น พวกชาวจีนที่นับถือศาสนาคริสต์ในประเทศญี่ปุ่นต้องหลบลงใต้ดินและใช้วิธีนำรูปของเทพธิดาแคนนอน(เหมือนกับเจ้าแม่กวนอิม)มาบูชาแทนพระแม่มารี

ชีวประวัติเจ้าแม่กวนอิม(1)

ชีวประวัติ เจ้าแม่กวนอิม(1) 

พระนามกวานยิน

“กวานยิน” เป็นสำเนียงโพวทงหรือก๊กกื้อ(ซึ่งไทยเราเรียกว่าภาษา กลาง หรือภาษาแมนดาริน ศัพท์ในภาษาอังกฤษอย่างเก่าเรีกว่าภาษา Mandarin แต่ศัพท์ทันสมัยที่สุดเรียกว่า (National language) ส่วนชาวจีนแต้จิ๋วเรียกว่า กวนอิมเนี้ย แต่ไหหลำเรียกว่า กวันเอียมโผ่ หรือ กวันเอียมเหนี่ยว ฯลฯ การที่ข้าพเจ้าเลือกเอาภาษาโพวทง ก็ด้วยเหตุที่เห็นว่าเป็นภาษาที่โลกนิยม ทั้งชาวจีนทั่วไปก็รับรองว่าเป็นภาษาที่แท้ของชาติจีน อนึ่ง ข้าพเจ้าได้ทราบข่าวว่า เวลานี้รัฐบาลจีนภาคใต้กำลังจะออกบัญญัติไม่ยอมให้ผู้ที่ไม่รู้ภาษาโพวทงเป็นครูในประเทศจีนเป็นอันขาด(จะรวมชาวต่างประเทศด้วยหรือไม่ข้าพเจ้าไม่ทราบแน่) และโรงเรียนทุกโรงจะต้องสอนเป็นภาษาโพวทง

กวนอินเนี้ย เป็นนามที่ชาวจีนรู้จักกันอยู่ทั่วไป แม้ชาวไทยก็ออกจะชินๆหูอยู่เหมือนกัน แต่ถ้าเราถามคนจีนว่ากวนอิมเนี้ยเป็นอะไร เราจะได้รับคำตอบว่าเป็น เจ้า บ้าง เป็น พระพุทธเจ้า บ้าง เป็น เทพหรือเซียนบ้าง ต่างๆกัน ซึ่งที่แท้กวนอิมเนี้ยก็คือ เทพธิดาหรือเซียนแห่งความเมตตากรุณา นั่นเอง แต่จะสืบเนื่องเกี่ยวพันกับเทพของพราหมณ์หรือของโรมันและกรีกหรือไม่นั้น ข้าพเจ้าผู้ขาดความรู้ในเรื่องสวรรค์ชั้นฟ้าจะออกความเห็น เอาไว้ให้ผู้รู้ในเรื่องพรรณ์นี้เป็นผู้วิเคราะห์เถิด แต่อย่างไรก็ดี ข้าพเจ้าเชื่อว่าไม่เกี่ยวข้องกัน เพราะความเจริญของจีนในโบราณสมัยเป็นอิสระ การสืบเนื่องเกี่ยวพันกับโลกภายนอกแทบจะกล่าวได้ว่าไม่มี

วิหารหรือศาลสำหรับประดิษฐานเทวรูปกวานยินมีดาษดื่นในประเทศจีน แต่ที่งามสง่าที่สุดมีอยู่แห่งหนึ่ง ซึ่งมีข้อความบรรยายโดยละเอียดอยู่ในหนังสือเรื่องของประเทศจีนแล้ว ข้าพเจ้าไม่อยากจะกล่าวให้ซ้ำซากอีก เทวรูปกวานยินที่ปั้นด้วยดินสำหรับทำถ้วยชามก็มีขายอยู่ในท้องตลาดของเมืองไทยเกลื่อนกลาด

นิยายเรื่องเจ้าหญิงกวานยินหรือเทพธิดากวานยินที่ข้าพเจ้าจะเขียนต่อไปนี้เป็นเรื่องจริงซึ่งระคนปนคละต่อแต้มเพิ่มเติมด้วยฝอยตามแบบโบราณวรรณวิจิตรของจีน หรือจะเป็นแต่เพียงนิยายก็เหลือความสามารถที่ข้าพเจ้าจะสืบสวนค้นคว้าวินิจฉัยให้ทราบโดยถ่องแท้ได้ ขอท่านผู้อ่านจงวิเคราะห์เอาเค้าตามเรื่องและถ้อยกระทงความของเรื่องนี้เถิด

ชีวประวัติเจ้าแม่กวนอิม (2)

ชีวประวัติเจ้าแม่กวนอิม (2)

เจ้าหญิงกวานอิน

ในกาลครั้งหนึ่ง กษัตริย์ผู้ครองประเทศจีนพระองค์หนึ่ง มีพระราชธิดาอยู่ ๓ องค์ พระราชธิดาพระองค์น้อยที่สุดมีพระลักษณะงดงามทั้งคุณสมบัติอันดีเลิศเยี่ยมกว่าพระพี่นางทั้ง 2 พระราชาเฒ่าทรงปลื้มเปรมพระทัยในพระราชธิดาของพระองค์เป็นล้นพ้น เพราะมวลสตรีที่พำนักอยู่ในพระราชวังทั้งอดีตและปรัตยุบัน จะมีใครที่มหาชนติดเนื้อต้องใจเท่าเทียมพระราชธิดาพระองค์น้อยของพระองค์ก็หาไม่ ฉะนั้นพระองค์จึงมิได้ปล่อยกาลให้ล่วงไปโดยนิ่งนอนพระทัย พระองค์ทรงตัดสินตกลงพระทัยอย่างเด็ดเดี่ยวว่าพระราชธิดาพระองค์นี้ จะต้องเป็นผู้สืบราชสมบัติของพระองค์ และพระสวามีของพระนางจะต้องขึ้นครองราชย์ครอบครองพระราชอาณาจักรแทนพระองค์สืบไป แต่ต้องกล่าวด้วยความหลากจิตว่า พระนางหาทรงปลื้มเปรมพระทัยในพระบุณยลาภนี้ไม่ พระนางมิได้ทรงฝักใฝ่ในพระอำนาจบุญราศี และความบริบูรณ์พูนสุขแห่งราชภาพ พระนางทรงเห็นล่วงหน้าว่า การดำรงตำแหน่งพระราชินีของพระนางคงต้องทำให้พระนางไร้พระสำราญ และทั้งทรงหวาดหวั่นพระทัยว่า การดำรงฐานะอันสูงศักดิ์อาจบันดาลให้ความรู้สึกของพระนางผิดแผกแตกต่างไปจากธรรมดา และไร้พระสุขเป็นเที่ยงแท้

พระนางทรงร่ำเรียนเขียนอ่านอยู่ในห้องพระบรรทมของพระนางทุกทิวาราตรีกาล ผลแห่งพระอุตสาหวิริยภาพ ในไม่สู้ช้านักพระนางก็รอบรู้สรรพวิชชายิ่งยวดกว่าพระพี่นางทั้ง 2 และพระนามของพระนางก็กระเดื่องเลื่องลือไปทั่วขอบขัณฑสีมามณฑล ประชาชนพลเมืองต่างก็แซ่ซ้องสรรเสริญในพระสติปัญญาอันหลักแหลมของพระนาง นอกจากทรงฝักใฝ่ในพระอักษรแล้ว พระนางยังได้ทรงมีอัธยาศัยไมตรีจิตต่อมิตรทั้งปวง เป็นที่น่าเยินยอยิ่งนัก พระนางทรงระแวดระวังในพระจริยาวัตรทั้งในที่เปิดเผยและในที่ลับ พระทัยอันชุ่มชื้นของพระนางได้บานแย้มอยู่ทุกขณะจิตเพื่อต้อนรับผู้ที่มีทุกข์พิบัติอุปัทวันตรายทั้งปวง พระนางทรงมีเมตตากรุณาต่อผู้ทุกข์เข็ญยากจนข้นแค้นไม่เลือกหน้า ผองชนผู้ยากต่างมีจิตสวามิภักดิ์รักใคร่บูชาเสมือนพระนางเป็นเทพธิดาผู้ทรงดูแลความทุกข์ยาก หิวโหยของปวงเขาฉะนั้น บางคนถึงแก่เชื่อเอาเป็นจริงว่าพระนางเป็นเทพธิดาจุติลงมาจากสวรรค์เบื้องประจิมทิศ แต่ชนบางเหล่าก็กล่าวว่า ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วพระนางเสวยพระชาติเป็นเจ้าชายหาใช่เป็นเจ้าหญิงไม่ แต่จะเป็นไปประการไฉนก็ตาม มีอยู่ประการหนึ่งที่เที่ยงแท้ คือกวานยินทรงเป็นสุทธนารี และคำแซ่ซ้องสรรเสริญเยินยอที่ผองชนโปรยปรายทับถมพระนางประดุจห่าฝนนั้นก็นัยว่าเป็นการสมเกียรติโดยแท้

ชีวประวัติเจ้าแม่กวนอิม(3)

ชีวประวัติเจ้าแม่กวนอิม(3)

ไม่มีพระประสงค์จะครองราชย์ราชสมบัติ

อยู่มาวันหนึ่ง พระราชารับสั่งให้พระราชธิดาองค์นี้เข้าไปเฝ้ายังที่ข้างพระบรรทม เพราะพระองค์ทรงตระหนักว่า วาระแห่งการมรณชีพของพระองค์กำลังกระเถิบใกล้เข้ามาเป็นลำดับ เจ้าหญิงกวานยินทรงคุกพระชานุลงเฉพาะพระพักตร์พระราชบิดา แล้วโค้งพระกายลงจนพระนลาฎจรดพื้นห้องพระบรรทม อันเป็นเครื่องหมายสำแดงความเคารพนอบน้อมอย่างสุดซึ้ง พระราชาเฒ่าได้รับสั่งให้พระราชธิดาลุกขึ้นและเขยิบใกล้เข้ามาอีก พระองค์ทรงบรรจงจับพระหัตถ์ของพระนางแล้วตรัสว่า “ลูกรักของพ่อ เจ้าทราบดีแล้วมิใช่หรือว่าพ่อรักเจ้าปานใด ความเสงี่ยมหงิมสุภาพราบเรียบ ความมีศีลมีธรรม ปรีชาสามารถและความใคร่ในวิชชาของเจ้า เป็นมูลเหตุทำให้พ่อรักเจ้าเป็นยอดเยี่ยม ขอให้เจ้าทราบเสียแต่ในบัดนี้ว่า พ่อได้เลือกเจ้าเพื่อเป็นผู้สืบราชสมบัติไว้นานแล้ว และได้ตั้งใจไว้ว่าจะให้พระสวามีของเจ้าขึ้นครองราชย์แทนพ่อสืบไป ในไม่ช้าพญามัจจุราชก็จะมาคร่าเอาชีวิตของพ่อให้สูญดับไปจากโลก ฉะนั้นจึงเป็นการจำเป็นโดยแท้ที่การอภิเษกสมรสของเจ้าจะต้องให้มีขึ้นโดยด่วน”

นางทูลค้านพระราชบิดาว่า “สมเด็จพระบิดาของลูก ขอได้ทรงพระกรุณาแก่ลูกด้วย การมีพระสวามีจะเป็นสิ่งอันพึงปรารถนาของลูก ณ บัดนี้ก็หาไม่”

พระราชาเฒ่าทรงปอบพระราชธิดาว่า “ยังไม่ถึงกาลอันควรอีกหรือ ทำไม อายุของเจ้าไม่ถึง 18 ปีดอกหรือ ตามธรรมดาสตรีในเมืองเราย่อมทำการสมรสก่อนถึงอายุ 18 ตั้งหลายๆปีมิใช่หรือ เนื่องด้วยเจ้ามีจิตใคร่ในการศึกษา พ่อจึงมิได้เร่งรัดจัดการให้เจ้ามีสามีเสียตั้งแต่อายุของเจ้ายังเยาว์อยู่ ทอดให้วัยแห่งการอภิเษกสมรสของเจ้าล่วงพ้นเลยไปเสียนานปี แต่บัดนี้พ่อจะรั้งรอให้การอภิเษกของเจ้าล่าช้าสืบไปอักไม่ได้แล้ว”

นางทรงวิงวอนพระราชบิดาว่า “สมเด็จพระบิดา ขอทรงฟังคำวิงวอนของลูกหน่อย ขอสมเด็จพระบิดาอย่าได้ทรงข่มขืนลูกให้ต้องเสียสละความสุขเกษมเลย ขอได้ทรงพระราชานุญาตให้ลูกได้ไปพำนักอยู่ในวัดนางชีอันเป็นที่สงัดเงียบซึ่งลูกจะได้ใช้เป็นสำนักศึกษาสืบไป”

เมื่อพระราชาเฒ่าได้ทรงฟังคำวิงวอนของพระราชธิดา ก็ทรงถอนพระราชหฤทัย ตึความรักใคร่ได้เป็นเครื่องกีดกันการที่จะกระทำความช้ำใจให้แก่พระราชธิดา ฉะนั้นพระองค์จึงตรัสแก่พระราชธิดาสืบไปว่า “กวานยิน เจ้าจะยอมสละราชสมบัติกระนั้นหรือ เจ้าปรารถนาจะข้าไปพำนักพักพิงวัดนางชี อันเป็นนิวาสน์สถานของปวงสตรีที่หมดอาลัยในชีวิต และที่สละแล้วซึ่งความสุขเกษมแห่งตนหรือลูก ไม่ได้ดอกลูก พ่อจะตามใจให้เจ้าทำเช่นนั้นไม่ได้ พ่อรู้สึกเสียใจยิ่งนักที่ต้องฝืนใจเจ้า คือต่อจากนี้ไปอีกเดือนหนึ่ง เจ้าต้องทำการอภิเษกสมรสทันที แม้ว่าจะมีข้อค้านติงหรือผัดเพี้ยนประการใด พ่อก็จะไม่ยอมเจ้าเป็นอันขาด ได้ยินไหมลูก พ่อเลือกเฟ้นสามีไว้สำหรับเจ้าแล้ว สามีในอนาคตของลูกเป็นผู้มีจริยาวัตรอันงามพร้อม เจ้ารู้จักนามของเธอแล้ว ถึงหากว่าเจ้าจะยังไม่เคยประสพเธอ ขอให้เจ้าจงจำใส่ใจไว้ว่าความกตัญญูเป็นองค์สำคัญในศตธรรม และเจ้าเป็นหนี้บุญคุณพ่อมากกว่าใครๆในพิภพ”

ในทันใดสีพระพักตร์ของเจ้าญิงกวานยินก็ซีดลงๆ พระวรกายสั่นระริกซวนเซล้มลง แต่พระราชมารดาและพระพี่ทั้ง 2 ได้ทรงรับไว้ทัน มิฉะนั้นพระกายของพระนางคงจะฟาดลงกับพื้นอย่างแรง และด้วยการปรนนิบัติพยาบาลอย่างประณีตบรรจงของพระพี่ทั้งสองและพระราชมารดา พระนางจึงทรงฟื้นจากวิสัญญีภาพ

ทุกทิพาราตรีกาลล่วงเลยไปภายในเดือนที่กำหนด บรรดาพระวงศานุวงศ์ ต่างก็วิงวอนพระนางให้เลิกล้มความคิดซึ่งปวงพระญาติทรงเรียกว่า โง่เขลาเบาปัญญา นั้นเสีย ส่วนพระเชษฐภคินีทั้งสองนั้นเล่า ก็ได้เลิกล้มความปรารถนาที่จะดำรงตำแหน่งพระราชินีเสียนมนานแล้ว พระพี่ต่างทรงหลากพระทัยในพระปัญญาอันโง่เขลาของพระขนิษฐภคินียิ่งนัก มนุษย์ใดที่เลือกเอาวัดแทนพระราชบัลลังก์จะไม่ส่อว่ามนุษย์นั้นวิกลจริตกระไรหรือ บรรดาพระญาติทั้งหลายต่างก็ทรงซักไซ้ไล่เลียงพระนางเพื่อจะทรงทราบเหตุผลแห่งการเลือกอย่างมหัศจรรย์ของพระนางไม่หยุดหย่อน ทุกๆคราวพระนางทรงสั่นพระเศียรแล้วทรงตอบว่า มีเทวโองการจากสวรรค์มาถึงหม่อมฉัน ฉะนั้นฉันจะต้องปฏิบัติตามเทวดำรัสนั้น